Antykwariat Szarlatan
Starodruki Książki antykwaryczne i współczesne Skup Aukcje antykwaryczne Antyki Płyty winylowe Skup książek|tanie używane książki Wrocław,
  • Katalog
  • Jak sprzedać?
  • Jak kupić?
  • Wyznania antykwariusza.
  • Blog
  • Info
    • Kontakt
    • Regulamin
    • Zwroty i reklamacje
    • Wydawnictwo
      • Szarlatańskie Wersety
      • Bilet na Arkę
      • Głodny Anioł
    • O nas w mediach
    • Karta klienta
    • TV Szarlatan
    • Newsletter
    • Ulica Szarlatanów
  • AUKCJE
  • Referencje
  • NA PREZENT

Twórczość Kory Jackowskiej i pierwsze wydania albumów Maanam na winylu: Muzyka, która zmieniła polską scenę rockową

Kora Jackowska, legendarna wokalistka i autorka tekstów zespołu Maanam, to jedna z najważniejszych postaci polskiej sceny muzycznej. Jej charyzmatyczny głos, niepokorny styl i niezwykła umiejętność wyrażania emocji uczyniły z Kory ikonę nie tylko muzyki, ale także kultury popularnej i niezależnego ducha. Zespół Maanam, którego była frontmanką, przez dekady z powodzeniem wprowadzał świeżość na scenę rockową, zdobywając serca fanów zarówno w Polsce, jak i za granicą.

Dziś pierwsze wydania albumów Maanam na winylu to prawdziwe skarby dla kolekcjonerów i miłośników analogowego brzmienia. Te wyjątkowe płyty, wydawane od lat 80., stanowią nie tylko dokument muzycznej przeszłości, ale także hołd dla talentu i charyzmy Kory, która do dziś inspiruje pokolenia artystów.

Artystyczna Droga Kory Jackowskiej i Zespołu Maanam

Kora Jackowska (Olga Aleksandra Ostrowska), urodziła się w 1951 roku w Krakowie i od najmłodszych lat wyróżniała się niepokornym charakterem oraz wrażliwością na sztukę. Zanim rozpoczęła karierę muzyczną, studiowała, działała artystycznie i poznawała świat kontrkultury, który kształtował jej późniejszy styl sceniczny. Spotkanie z Markiem Jackowskim, który grał na gitarze w grupie Anawa, było przełomem, który zapoczątkował wspólną drogę zarówno artystyczną, jak i osobistą.

Zespół Maanam powstał w 1975 roku jako grupa eksperymentująca z połączeniem muzyki rockowej, punku i nowej fali. Kora dołączyła do zespołu jako wokalistka i autorka tekstów – to właśnie jej liryki oraz niepowtarzalna barwa głosu nadały Maanamowi charakter, który wyróżniał go na tle innych polskich formacji muzycznych.

Pierwsze Winylowe Albumy Maanam: Nowa Fala i Rock Alternatywny

Debiutancki album zatytułowany po prostu „Maanam”, wydany w 1981 roku przez Polskie Nagrania „Muza”, to jedno z najważniejszych wydawnictw w historii polskiej muzyki rockowej. Winylowa płyta, z hitami takimi jak „Boskie Buenos” i „Oddech szczura”, zapoczątkowała nową erę na polskiej scenie muzycznej. Kora, z jej charakterystycznym wokalem, wyrazistą ekspresją sceniczną oraz niesamowitą charyzmą, stała się niemalże natychmiast symbolem buntu i niezależności.

Płyta „Maanam” w wersji winylowej to marzenie każdego kolekcjonera – stanowi niezwykle wartościowy przedmiot zarówno ze względu na jakość analogowego brzmienia, jak i wartość historyczną. Pierwsze wydania tego albumu na winylu są dziś unikatami i często osiągają wysokie ceny na aukcjach.

„O!” – Winylowy Bestseller i Sukces Komercyjny

W 1982 roku Maanam wydał kolejny album zatytułowany „O!”. To tutaj znalazły się takie utwory jak „Kocham cię, kochanie moje”, który szybko stał się jednym z największych hitów zespołu. Płyta „O!” była dowodem na artystyczny rozwój grupy i niezmienną siłę przekazu Kory, której teksty nawiązywały zarówno do emocji osobistych, jak i społecznych, często przepełnionych metaforami i sugestiami dotyczącymi wolności i wyzwolenia z opresji politycznych.

Pierwsze wydanie winylowe „O!” jest poszukiwane przez fanów i kolekcjonerów. Czarny krążek, wydany przez Polskie Nagrania „Muza”, doskonale oddaje unikalną energię, z jaką Maanam podchodził do muzyki i przekazu. Brzmienie winylowej płyty „O!” to dźwięk pełen dynamiki, szczególnie ceniony przez tych, którzy doceniają ciepło i głębię, charakterystyczne dla nagrań analogowych.

„Nocny Patrol” – Album, który Zdefiniował Rok 1983

„Nocny Patrol”, wydany w 1983 roku, to jeden z najbardziej mrocznych i nastrojowych albumów Maanamu. Widać tu wyraźną ewolucję artystyczną zespołu – teksty Kory stają się jeszcze bardziej intensywne, poruszające egzystencjalne tematy, a muzyka jest bardziej dojrzała i pełna emocji. Utwory takie jak „To tylko tango” czy „Nie poganiaj mnie, bo tracę oddech” to manifesty zarówno artystycznej wolności, jak i społecznej frustracji, jakie towarzyszyły Polakom w czasach PRL-u.

Pierwsze winylowe wydanie „Nocnego Patrolu” jest jednym z najbardziej poszukiwanych albumów zespołu, a ze względu na swoją rzadkość i unikalność, stało się prawdziwą gratką kolekcjonerską. Płyta ta doskonale odzwierciedla brzmienie tamtych czasów, pełne napięcia, ale też twórczej pasji, która pozwalała zespołowi na eksperymentowanie z różnymi stylami, od nowej fali po punk rock.

Kora i Maanam: Ikony Polskiego Rocka

Twórczość Kory Jackowskiej w zespole Maanam to nie tylko muzyka, ale również silny głos w walce o wolność artystyczną, swobodę wyrażania siebie i niezależność w czasach, gdy wolność słowa była ograniczona przez cenzurę. Kora była i pozostaje symbolem nieustraszoności i niezależności, a jej piosenki, pełne metafor i poetyckich uniesień, trafiają do serc kolejnych pokoleń.

Albumy Maanam, zwłaszcza te wydane na winylach, mają wyjątkową wartość – zarówno historyczną, jak i artystyczną. Są one nie tylko świadectwem talentu Kory i zespołu, ale także dokumentem czasów, kiedy muzyka była jedną z niewielu przestrzeni, w której artyści mogli otwarcie wyrażać emocje i buntować się przeciwko opresji. Te płyty to prawdziwe relikwie polskiego rocka, przypominające o niezwykłym dorobku Maanamu i sile wyrazu Kory Jackowskiej.

Winylowe Wydania Maanam – Skarb Kolekcjonerski

Dziś pierwsze wydania albumów Maanam na winylu cieszą się dużym zainteresowaniem wśród kolekcjonerów i fanów. Analogowy zapis dźwięku pozwala na unikalne doznania słuchowe, które nie są możliwe do odtworzenia na współczesnych nośnikach cyfrowych. Winyle z muzyką Maanamu oddają pełnię ekspresji, z jaką zespół tworzył swoje utwory – każdy szmer, każdy oddech i każde uderzenie bębna odtwarza atmosferę tamtych lat.

Antykwariaty i sklepy muzyczne często oferują pierwsze wydania winylowych albumów Maanamu, a nabycie takich płyt to szansa na bliskie obcowanie z prawdziwą sztuką. Antykwariat Szarlatan jest jednym z miejsc, w którym miłośnicy Maanamu mogą znaleźć unikalne, pierwsze winylowe wydania albumów zespołu. Wartość takich wydań nie leży tylko w samej muzyce – to także sentymentalna podróż do czasów, w których twórczość Kory była głosem buntu i niezależności.

Twórczość Kory Jackowskiej i zespołu Maanam jest dziś nie tylko symbolem epoki, ale także ponadczasowym świadectwem, jak muzyka może wpływać na rzeczywistość i inspirować do walki o swoje wartości. Pierwsze winylowe wydania albumów Maanam, dostępne w takich miejscach jak Antykwariat Szarlatan, pozostają cennym źródłem artystycznej energii i inspiracji – są zapisem autentycznych emocji i dźwięków, które definiowały muzykę Kory i na zawsze odmieniły polską scenę rockową.

  • Views275895
  • Likes0
  • Ratings12345
Ireneusz Kiziński – Mistrz Szkła Artystycznego Literatura polska wydawana w okresie PRL: Świadectwo kultury i oporu

Related Posts

jan styka

Aktualności / Blog

Jan Styka – zespół dokumentów

Trochę nas tu mniej ostatni. Państwo wybaczą – nie sposób zaglądać do świata socjal mediów, gdy na stole wspaniałości  świata sztuki. A wspaniałości nie brakuje – wyciągamy jedne po drugich, bo naiwnie wierzymy – wciąż wierzymy, że uda nam się dopiąć jeszcze w tym roku i premierę książki „W cudzych domach. Wyznania antykwariusza” i 14 […]

Aleksander Małaczyński (1858-1934) Abbazia [Opatija w Chorwacji] 03.05.1902

Aktualności / Blog

Już niedługo wielka księga lata dobiegnie do ostatniej strony.

Smutne te dni. Niby jeszcze słońce pokazuje swoją potęgę, niby jeszcze sandały i krótkie spodnie, ale gdzieś tam słychać już dzikie gęsi przeliczające się przed odlotem. Już studenci wyławiają z półek najbardziej poszukiwane pozycje a pierwsi uczniowie rozczarowują się na wieść, że nie handlujemy podręcznikami. Już niedługo wielka księga lata dobiegnie do ostatniej strony. Wystawiamy […]

Logo Antykwariatu Szarlatan Wrocław

Aktualności / Blog

SKUP KSIĄŻEK I ANTYKÓW w czwartek 20.08.2026 nie odbędzie się

SKUP KSIĄŻEK I ANTYKÓW w czwartek 20.08.2026 nie odbędzie się – zapraszamy we wtorek 18.08 lub od poniedziałku 24.08 – według normalnego harmonogramu. Antykwariat pozostanie czynny w normalnych godzinach. Views251245Likes0Ratings12345

Wyszukaj w katalogu

Kategorie produktów

  • 01. Książki przedwojenne >1950 (1675)
    • Bajki Lit. Dziecięca (39)
    • Czasopisma przedwojenne Gazety Kalendarze (69)
    • Ekonomia (16)
    • Encyklopedie Słowniki (16)
    • Geografia Podróże (85)
    • Greka Łacina (25)
    • Historia Biografie (196)
    • Humanistyka Jęzkoznawstwo Polonistyka (94)
    • Książki w języku niemieckim (26)
    • Kulinaria Poradniki (8)
    • Literatura (428)
    • Medycyna (24)
    • Poezja (43)
    • Pozostałe (12)
    • Prawo (20)
    • Przyrodnicze Techniczne Matematyka Fizyka (287)
    • Religia Filozofia Socjologia Pedagogika Psychologia Ezoteryka (134)
    • Starodruki (5)
    • Sztuka Rzemiosło (84)
    • Varia (28)
  • 02. Książki współczesne (8800)
    • Biografie Wspomnienia Listy (191)
    • Ekonomia (39)
    • Ezoteryka (294)
      • Medycyna alternatywna (76)
    • Geografia (206)
      • Albumy miasta przyroda miejsca (39)
      • Geologia Minerały Kamienie szlachetne (5)
      • Podróżnicze (36)
      • Przewodniki turystyczne (110)
    • Historia - Militaria - Lotnictwo (827)
      • Archeologia (4)
      • Dwudziestolecie (11)
      • I Wojna Światowa (12)
      • II Wojna Światowa (217)
      • Indianie (2)
      • Kresy (28)
      • Lotnictwo (28)
      • Militaria (110)
      • Nowożytność (74)
      • Po 1945 (92)
      • Przeglądowe (133)
      • Rycerstwo Zakony rycerskie (2)
      • Skarby Eksploracja (13)
      • Średniowiecze (36)
      • Starożytność (41)
    • Historia - Militaria – Lotnictwo (50)
      • Dwudziestolecie (1)
      • I Wojna Światowa (1)
      • II Wojna Światowa (2)
      • Kresy (1)
      • Lotnictwo (2)
      • Militaria (3)
      • Nowożytność (6)
      • Po 1945 (6)
      • Przeglądowe (17)
      • Średniowiecze (1)
      • Starożytność (8)
    • Hobby (193)
      • Filatelistyka - numizmatyka (9)
      • Kino - Teatr (58)
      • Kolejnictwo (12)
      • Samochody Motoryzacja (19)
      • Sport (77)
        • Szachy (4)
      • Szycie - robótki ręczne (18)
    • Humor Satyra (6)
    • Języki obce - literatura w oryginale słowniki podręczniki (192)
      • Angielski (125)
      • Francuski (9)
      • Hiszpański (1)
      • Inne języki (34)
        • słowniki (13)
      • Niemiecki (17)
      • Rosyjski (5)
    • Judaica (76)
    • Kolejnictwo (6)
    • Komiksy (220)
    • Kosmetyka - uroda (9)
    • Kulinaria (82)
    • Literatura dziecięca i młodzieżowa (131)
      • Literatura dziecięca (131)
    • Literatura dziecięca i młodzieżowa bajki i baśnie albumy edukacyjne (227)
      • Albumy Edukacyjne (16)
      • Baśnie - Bajki (116)
      • Literatura młodzieżowa (87)
    • Literatura piękna (1613)
      • Fantastyka (335)
      • Horrory Thillery (38)
      • Kryminały (40)
      • Literatura kobieca (24)
      • Literatura polska (437)
      • Literatura zagraniczna (670)
        • Imperium (Rosja i byłe ZSRR) (55)
      • Sensacja (65)
    • Marynistyka (85)
    • Medycyna i Zdrowie (260)
      • Fizjoterapia (1)
      • Zioła (22)
    • Mitologie (21)
    • Muzykalia (143)
      • Nuty (66)
    • Nauki Humanistyczne (482)
      • Antropologia (6)
      • Encyklopedie Powszechne Leksykony (8)
      • Filozofia (211)
      • Kulturoznawstwo (37)
      • Literaturoznawstwo (39)
      • Politologia (20)
      • Polonistyka (38)
      • Przysłowia mądrości sentencje aforyzmy (8)
      • Socjologia (36)
    • Nauki Przyrodnicze (216)
      • Biologia (37)
      • Botanika (48)
      • Chemia (32)
      • Zoologia (98)
        • Psy (1)
        • Ptaki (2)
        • Ryby (2)
    • Nauki Ścisłe i Techniczne (351)
      • Astronomia (16)
      • Budownictwo (48)
      • Elektrotechnika i elektronika (55)
      • Fizyka (70)
      • Informatyka (23)
      • Matematyka (67)
      • Różne (53)
    • Poezja (248)
      • Miniatury (2)
    • Poradniki (182)
      • Biznesowe (56)
      • Macierzyństwo wychowywanie (39)
      • Miłość i Seks (26)
      • Motywacyjne (19)
      • Różne (29)
    • Prawo (59)
    • Psychologia (37)
    • Religia (87)
      • Buddyzm - Islam - Hinduizm - inne (29)
      • Chrześcijaństwo (51)
    • Sztuka architektura fotografia (1875)
      • Architektura (46)
      • Fotografia (463)
      • Sztuka (1365)
        • Szkło (7)
    • Vratislaviana Silesiana (239)
      • < 1950r. (26)
      • 02. Książki współczesne (2)
        • Sztuka architektura fotografia (2)
          • Architektura (2)
    • Wydawnictwa podziemne (66)
  • 03. Mapy (40)
  • 04. Antyki (562)
    • Antyki Aparaty fotograficzne Optyka (6)
    • Antyki brązownicze (1)
    • Antyki Lampy (5)
    • Antyki Militaria oraz ordery (23)
    • Antyki Obrazy Malarstwo Grafika (153)
    • Antyki Pocztówki i Fotografia (11)
    • Antyki Porcelana Ceramika (73)
      • Ceramika (36)
      • Porcelana (35)
    • Antyki Porcelana Ceramika Szkło (80)
      • Porcelana (1)
      • Szkło (53)
    • Antyki Różne (64)
    • Antyki Srebro Platery (21)
    • Antyki Sztuka Egzotyczna (7)
    • Brąz Mosiądz (11)
    • Huculszczyzna (22)
    • Obrazki święte (50)
    • Porcelana (3)
      • Śląska (1)
    • Szkatułki (1)
    • Technika (1)
    • Zabawki (42)
      • Kolejki elektryczne (37)
  • 05. Płyty winylowe (215)
  • 05. Winyle (118)
    • jazz (30)
    • polskie (68)
    • zagraniczne (19)
  • 06. Pocztówki i Fotografia (633)
    • Albumy fotograficzne (6)
    • Fotografia (188)
    • Pocztówka (10)
    • Pocztówki (363)
      • Dzieci (1)
      • Karkonosze (3)
      • Kraków (1)
      • Miasta (203)
        • Gdańsk (2)
        • Kraków (8)
        • Lwów (16)
        • Poznań (6)
        • Toruń (1)
        • Warszawa (15)
        • Wilno (2)
        • Wrocław (39)
      • Miejsca (3)
      • Militaria (4)
      • Okolicznościowe (19)
      • Portrety (14)
      • Różne (9)
      • Sztuka (64)
        • Kwiaty (1)
        • Owoce (3)
      • Tatry (1)
      • Technika (1)
      • Zwierzęta (1)
  • 07. Czasopismo (61)
  • 08. Szarlatańskie gadżety firmowe (2)
  • Bez kategorii (22)
  • Przyrodnicze Techniczne Matematyka Fizyka (1)
Szarlatan Antykwariat Galeria Sztuki Wydawnictwo Fotografia

Tagi produktów

autograf Biblioteka Filozofów Brzechwa Jan Ceram Child Lee Chmielewska Joanna Chmielewski Henryk Jerzy Christie Agata Christie Agatha dedykacja Dostojewski Fiodor Fantastyka Przygoda fotografia Gewert Marian Gombrowicz Witold Hemingway Ernest Historyczne bitwy i in. ilustracje Japonia Kapuściński Ryszard King Stephen Kraszewski Józef Ignacy Lem Stanisław Mickiewicz Adam mosiądz Piekara Jacek pierwsze wydanie Pilipiuk Andrzej Platon pocztówka Poczytaj mi mamo porcelana praca zbiorowa Pratchett Terry Rowling J. K. Sapkowski Andrzej Sienkiewicz Henryk Skoczylas Zbigniew Star Wars The Beatles Tolkien J.R.R. Tygrys Zespół redakcyjny Łysiak Waldemar

Ostatnie wpisy

  • Jan Styka – zespół dokumentów
  • Już niedługo wielka księga lata dobiegnie do ostatniej strony.
  • SKUP KSIĄŻEK I ANTYKÓW w czwartek 20.08.2026 nie odbędzie się
  • Szarlatan na Culture.pl – „Kurz i białe kruki. Opowieści z dzisiejszych polskich antykwariatów”
  • Wypowiedź dla portalu wirtualnemedia

ANTYKWARIAT INTERNETOWY I STACJONARNY – WROCŁAW

Antykwariat Szarlatan to wyjątkowe miejsce z duszą, które od wielu lat cieszy się zaufaniem miłośników literatury i kolekcjonerów. Nasz antykwariat to prawdziwa skarbnica dla każdego, kto ceni sobie nie tylko wartość materialną, ale także historyczną i emocjonalną książek oraz innych przedmiotów z przeszłości.

Nasza oferta obejmuje:

  •  Skup Książek i Starodruków – Chętnie kupujemy książki z każdej epoki, w tym starodruki, polskie książki XIX w,. rękopisy, dokumenty etc.
  • Antyki i Starocie oraz Sztuka – Zapraszamy do odkrywania wyjątkowych obrazów, rzeźb, porcelany, sreber, biżuterii etc., które wzbogacą każde wnętrze.
  • Płyty Winylowe – Dla prawdziwych melomanów oferujemy szeroką gamę płyt winylowych, które zadowolą każdego kolekcjonera.
  • Przedwojenne pocztówki – z terenów byłej i obecnej Polski.
  • Sztuka PRL – malarstwo, rzeźba, szkło kolorowe, biżuteria i inne dzieła z okresu PRL, które dodadzą Twojemu wnętrzu niepowtarzalnego charakteru.

Dlaczego warto nas odwiedzić? Antykwariat Szarlatan to nie tylko miejsce handlu, ale i spotkań pasjonatów, które wypełnia przestrzeń po dawnych salonach DESA. Nasze wieloletnie doświadczenie pozwala nam na profesjonalne doradztwo i pomoc w odkrywaniu prawdziwych skarbów. Stawiamy na unikalność i jakość, dbając o każdy szczegół naszej oferty.

Znajdziesz nas stacjonarnie na ul. Szczytnickiej 51 we Wrocławiu oraz nasz antykwariat internetowy na tej stronie.

Zapraszamy serdecznie do odwiedzin i współpracy! Odkryj z nami magię dawnych czasów i pozwól, by historia zagościła w Twoim domu.

Antykwariat Szarlatan – Twoje okno na przeszłość!

Aktualności / Blog

  • jan stykaJan Styka – zespół dokumentów
    02/09/2026
    Trochę nas tu mniej ostatni. Państwo wybaczą –
  • Aleksander Małaczyński (1858-1934) Abbazia [Opatija w Chorwacji] 03.05.1902Już niedługo wielka księga lata dobiegnie do ostatniej strony.
    28/08/2026
    Smutne te dni. Niby jeszcze słońce pokazuje swoją
  • Logo Antykwariatu Szarlatan WrocławSKUP KSIĄŻEK I ANTYKÓW w czwartek 20.08.2026 nie odbędzie się
    18/08/2026
    SKUP KSIĄŻEK I ANTYKÓW w czwartek 20.08.2026 nie
  • culture-pl-antykwariatySzarlatan na Culture.pl – „Kurz i białe kruki. Opowieści z dzisiejszych polskich antykwariatów”
    13/08/2026
    Jak naprawdę wygląda dziś praca antykwariusza? Co w
  • wirtualne-mediaWypowiedź dla portalu wirtualnemedia
    12/08/2026
    Krótka wypowiedź dla portalu wirtualne media

Szarlatan Antykwariat – internetowy i stacjonarny Wrocław

Antykwariat Szarlatan we Wrocławiu to wyjątkowe miejsce na mapie miasta i całej Polski, które od dwudziestu lat z pasją łączy miłość do literatury, sztuki, antyków i staroci. Nasza siedziba mieści się w historycznej Kamienicy Pod Złotym Orłem, będącej nie tylko wspaniałym tłem dla naszej działalności, ale także miejscem, gdzie kultura i sztuka spotykają się z tradycją. Prowadzimy również prężnie działający antykwariat internetowy, co pozwala nam docierać do klientów z całego świata, oferując szeroką gamę wyjątkowych obiektów kolekcjonerskich i unikatowych książek.

Nasza oferta to przede wszystkim rzadkie książki, starodruki oraz książki współczesne o wysokiej wartości intelektualnej i kolekcjonerskiej. W ramach naszego antykwariatu naukowego proponujemy bogaty wybór książek naukowych z różnych dziedzin, takich jak historia, filozofia, sztuka, nauki ścisłe, medycyna czy literatura. Każda pozycja, którą oferujemy, jest starannie selekcjonowana i sprawdzana pod kątem autentyczności oraz stanu zachowania, co gwarantuje naszym klientom najwyższą jakość i wartość zakupów.

Oprócz literatury, nasza działalność obejmuje także sprzedaż i skup dokumentów historycznych, rękopisów oraz innych wyjątkowych materiałów piśmienniczych, które stanowią cenne świadectwo minionych epok. W ofercie znajdą Państwo również stare pocztówki, które mają szczególną wartość sentymentalną i kolekcjonerską, odzwierciedlając dawną ikonografię i style graficzne.

Kolejnym ważnym elementem naszej działalności jest sprzedaż płyt winylowych – poszukujemy i oferujemy zarówno wielkonakładowe, jak i rzadkie wydania, które zadowolą nawet najbardziej wymagających melomanów i kolekcjonerów winyli. To nie tylko muzyczne perełki, ale także nośniki historii dźwięku i techniki.

W naszym antykwariacie znajdą Państwo także szeroki wybór antyków i staroci, które obejmują m.in. malarstwo, porcelanę, wyroby srebrne i złote, brązy, szkło artystyczne oraz wyroby związane z powojennym designem, w tym szkło i przedmioty z okresu PRL. Szczególną popularnością cieszą się figurki porcelanowe, patery, lampy, a także inne dzieła sztuki użytkowej, które stanowią doskonałe połączenie estetyki i funkcjonalności. Każdy z tych przedmiotów jest wybierany z wielką uwagą, by spełniać oczekiwania