TV Szarlatan

Skąd wziął się pomysł na okładkę „W cudzych domach”. Przyszedł do mnie z jednego z nich. Posłuchajcie Państwo:  

Są przedmioty, które nie muszą wiele robić, żeby natychmiast zwrócić na siebie uwagę. Wystarczy jeden ruch ręki, lekkie poruszenie sznurka, krótki dźwięk — i nagle wiadomo, że mamy do czynienia z rzeczą, która przez lata naprawdę uczestniczyła w życiu domu.       Tak właśnie działają stare dzwonki. W Antykwariacie Szarlatan we Wrocławiu od dawna […]

Są przedmioty, które nie wyglądają jak wielka historia. Nie mają podpisów wielkich artystów, nie pochodzą z pałacowych kolekcji, nie były świadkami koronacji, bitew ani wielkich traktatów. Czasem są małe, lekko tandetne, wykonane masowo, z plastiku, szkła, drewna, ceramiki albo metalu. Stoją gdzieś z tyłu półki, leżą w pudełku z drobiazgami, trafiają do antykwariatu razem z […]

Wracamy do naszej serii rozmów z antykwariuszami, bo to pytanie wcale nie straciło aktualności: czy antykwariaty są jeszcze potrzebne? W świecie szybkich zakupów, algorytmów i cyfrowych bibliotek chcemy dalej zaglądać do miejsc, w których książka pozostaje nie tylko treścią, ale także przedmiotem z historią, śladem dawnych właścicieli i częścią większej opowieści. W kolejnej części naszych […]

Są przedmioty, które pojawiają się w antykwariacie pojedynczo, przypadkiem, jakby tylko na chwilę. I są takie, które wracają regularnie, w różnych postaciach, z różnych domów, wykonane z różnych materiałów, w różnych stylach, jakby należały do jakiegoś większego, cichego porządku. Do tych drugich należą sowy.   Sowy ceramiczne, porcelanowe, drewniane, szklane, metalowe. Sowy małe, ledwie mieszczące […]

Starodruk ma w sobie coś, czego nie da się podrobić. Nie chodzi wyłącznie o dawny papier, krój czcionki, skórzaną oprawę, zapach starej książki czy ślady czasu na kartach. To wszystko jest ważne, ale najciekawsze zaczyna się wtedy, gdy uświadomimy sobie, że taka książka nie leżała przez 250 lat w próżni.       Ona przez […]

Antykwariat bywa kojarzony przede wszystkim z książkami. I oczywiście książki są u nas bardzo ważne. Stare wydania, starodruki, pierwsze edycje, literatura piękna, książki naukowe, albumy, przewodniki, pamiętniki, książki dziecięce, druki ulotne, rękopisy i dokumenty — to wszystko tworzy naturalny świat antykwariatu. Ale Szarlatan od dawna jest czymś więcej niż miejscem, w którym stoją tylko regały […]

W antykwariacie często słyszymy pytanie: czy książka jest czysta? Czy nie ma podkreśleń? Czy nie ma notatek? Czy nikt po niej nie pisał? Dla wielu kupujących to zupełnie naturalne pytania. Książka ma być kompletna, zadbana, możliwie nienaruszona. Ma mieć wszystkie strony, nieuszkodzoną oprawę, ładny grzbiet, niezabrudzone karty. Jeśli trafiła do antykwariatu po kilkudziesięciu latach, dobrze, […]

Są przedmioty, które wyglądają jak drobne dekoracje, ale w rzeczywistości otwierają całą opowieść o epoce, smaku i wyobraźni swoich twórców. Tak jest z ceramicznymi figurkami autorstwa Państwa Grześkiewiczów z 1959 roku.       To czas, w którym polska ceramika artystyczna szukała nowego języka: trochę ludowego, trochę nowoczesnego, trochę bajkowego, a zarazem bardzo charakterystycznego dla […]

Stara gazeta potrafi być czymś więcej niż tylko papierem. Czasem jest zapisem chwili, w której historia dopiero się dzieje — jeszcze nie jest rozdziałem w podręczniku, jeszcze nie ma przypisów i dat zamkniętych w encyklopedii. Jest lęk, propaganda, komunikat, nagłówek i codzienność ludzi, którzy czytali te słowa nie jako historię, ale jako wiadomość dnia.   […]

Są wizyty, które zaczynają się jak zwykłe odwiedziny w antykwariacie, a po chwili okazuje się, że otwierają znacznie większą opowieść. O mieście. O historii. O pamięci. O granicach, które przesuwały się po mapie, ale jeszcze długo pozostawały w rodzinnych biografiach. O książkach, które stoją na półkach, i o ludziach, którzy noszą w sobie własne archiwa. […]

Są przedmioty, które nie potrzebują dużego formatu, żeby robić duże wrażenie. Porcelanowa plakieta z przełomu XIX i XX wieku zatytułowana „Młodość Bellet” należy właśnie do tej kategorii. To nie jest zwykła dekoracja. To mały obraz — tyle że zamiast płótna mamy porcelanę, a zamiast szybkiego szkicu: precyzję, cierpliwość i rzemiosło doprowadzone niemal do granicy miniatury. […]

Od dawna mam wrażenie, że żyjemy w wyjątkowych czasach i miejscu. Codziennie doświadczamy niesamowitego splotu w którym dawne czasy łączą się z przyszłością a kultura środka Europy z globalnością. Warstwy historii przeplatają się z urzeczywistniającą się na naszych oczach science fiction. Pośpiech przelatuje obok płynącego swoim rytmem – meandrującej rzeki – życia. Z tego przekonania, […]

Są książki, które pachną biblioteką, gabinetem i jesiennym lasem jednocześnie. Przedwojenne książki myśliwskie należą właśnie do tej kategorii. Nie są to wyłącznie poradniki o polowaniu, zwierzynie i broni. To często całe świadectwo dawnej kultury: ziemiańskiej, leśnej, przyrodniczej, obyczajowej. Świata, w którym człowiek patrzył na las nie tylko jak na miejsce zdobywania trofeów, ale również jak […]

Są przedmioty, przy których łatwo przesadzić z patosem. Opaska, fotografia, dyplom, kilka zdań w dokumencie, nazwisko zapisane w ewidencji albo na odwrocie starego zdjęcia — i już historia zaczyna domagać się wielkich liter. A jednak w antykwariacie najciekawsze są często nie te rzeczy, które krzyczą, ale te, które milczą.     W tej rolce pokazujemy […]

Są przedmioty, przy których od razu cichnie głos. Pergaminowy dokument z woskową pieczęcią należy właśnie do takich rzeczy. Nie trzeba być historykiem, żeby poczuć, że ma się przed sobą coś więcej niż stary papier. To nie jest zwykły druk, nie jest list, nie jest kartka z archiwum. To materialny ślad władzy, prawa, pamięci i ludzkich […]

Są przedmioty, których nie powinno się oglądać zbyt szybko. Nie dlatego, że są kruche — choć często są. Raczej dlatego, że zbyt szybkie spojrzenie odbiera im najważniejszą część sensu. Rękopiśmienny zeszyt Wincentego Pola należy właśnie do takich rzeczy.     W epoce, w której słowa mnożą się bez końca, a większość z nich znika niemal […]

Są książki, które czyta się dla przyjemności. Są książki, które czyta się z obowiązku. I są takie, które bierze się do ręki trochę jak przedmiot z gabinetu osobliwości: z ciekawością, ale i z lekkim niepokojem. Do tej ostatniej grupy należą stare książki medyczne.   Bo dawna medycyna to nie tylko historia chorób i metod leczenia. […]

Są w antykwariacie przedmioty, które od razu przyciągają uwagę, choć dziś mało kto już wie, do czego naprawdę służyły. Tak właśnie jest ze starymi szklanymi diapozytywami — delikatnymi, a zarazem zaskakująco trwałymi obrazami zamkniętymi między tafelkami szkła. To nie tylko ciekawostka z dziejów fotografii, ale także niezwykłe świadectwo dawnego patrzenia na świat.   Szklany diapozytyw, […]

Są przedmioty, które wydają się oczywiste. Leżą spokojnie na półce, mają okładkę, grzbiet, kartki, czasem ilustracje, czasem tylko tytuł i ślady po dawnym właścicielu. A jednak wystarczy położyć taką książkę przed kilkoma osobami, by nagle okazało się, że każda z nich widzi coś zupełnie innego. Jedna zobaczy historię, druga cenę, trzecia zapach dzieciństwa, czwarta materiał […]

Są takie komiksy, które nie są już tylko papierową rozrywką, ale małym muzeum wyobraźni swojej epoki. „Kapitan Kloss” wyrósł ze świata „Stawki większej niż życie” i z czasem sam stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych zjawisk polskiej kultury popularnej. Seria była oparta na fenomenie serialu, a jej bohater — agent J-23 podszywający się pod Hansa […]

Zanim ropa stała się symbolem odległych pustyń i wielkich koncernów, miała swój bardzo konkretny, lokalny adres. Była bliżej, niż dziś się wydaje – także tutaj. Na ziemiach, które dziś kojarzymy raczej z historią, niż z przemysłem, wydobywano surowiec, który zmieniał świat.     Historia ropy naftowej nie zaczyna się na Bliskim Wschodzie. Zaczyna się znacznie […]

Na pierwszy rzut oka łączy je wszystko: przeznaczenie, zasada działania, podstawowa konstrukcja. Spinacz jest jednym z tych wynalazków, które osiągnęły swoją formę niemal idealną i przez dekady pozostają niezmienne. A jednak w tym przypadku różnica nie tylko istnieje – ona jest zasadnicza.           Stary spinacz, który zachował się do dziś, nie […]

Góry od zawsze przyciągały ludzi. Dla jednych były wyzwaniem, dla innych ucieczką, dla jeszcze innych – miejscem, w którym można sprawdzić samego siebie. Ale sposób, w jaki dziś je postrzegamy, bardzo różni się od tego sprzed kilkudziesięciu lat.  I nie chodzi tylko o sprzęt.   Dawniej: przestrzeń próby Jeszcze nie tak dawno góry nie były oczywistym […]

Są przedmioty, które powstawały z bardzo konkretnym przeznaczeniem. Nie było w nich miejsca na przypadek, estetykę czy interpretację. Miały działać – szybko, skutecznie, bez wahania. Do takich rzeczy należą bagnety. Dziś oglądamy je spokojnie. W gablotach, na ścianach, czasem w dłoniach kolekcjonerów. Patrzymy na stal, proporcje, sygnatury. Analizujemy epoki, modele, zastosowania. Ale łatwo zapomnieć, że […]

Japonia od lat fascynuje swoją kulturą, estetyką i sposobem patrzenia na świat. Dla jednych to kraj nowoczesnych technologii i animacji, dla innych – przestrzeń tradycji, rytuałów i przedmiotów o głębokim znaczeniu symbolicznym. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że są to dwa zupełnie różne światy. A jednak, gdy przyjrzeć się bliżej, granica między nimi zaczyna […]

Są książki, które wszyscy znamy, a jednak za każdym razem zaskakują nas od nowa. „Chatka Puchatka” A.A. Milne’a należy właśnie do takich tytułów. Dla wielu czytelników to po prostu klasyka dzieciństwa, ale dla antykwariusza liczy się jeszcze coś więcej: konkretne wydanie, jego materialność, projekt okładki, czas powstania i to, co te elementy mówią o epoce. […]

W antykwariacie bardzo łatwo skupić się na samych obiektach — ich wieku, materiale, autorze czy wartości kolekcjonerskiej. Ale z czasem okazuje się, że najciekawsze nie są same rzeczy. Najciekawsze jest to, co one pamiętają. Przedmioty, które mają swoją drogę Niektóre obiekty trafiają do antykwariatu po latach spokojnego użytkowania. Inne pojawiają się nagle — jako fragment […]

Są rzeczy, które w antykwariacie pojawiają się raz na jakiś czas. I są takie, które wracają regularnie. Jamniki zdecydowanie należą do tej drugiej kategorii. Figurki jamników – porcelanowe, ceramiczne, czasem szklane – trafiają do antykwariatów z zaskakującą częstotliwością. Niewielkie, dekoracyjne, często bardzo starannie wykonane, potrafią mieć w sobie coś więcej niż tylko funkcję ozdobną. Skąd […]

Wrocław można pokazać na wiele sposobów. Można go fotografować, można opisywać w książkach, można też rysować jego ulice i mosty z fotograficzną dokładnością. Ale są też artyści, którzy robią coś zupełnie innego. Nie pokazują miasta takim, jakie jest. Pokazują miasto takim, jakie śni się w pamięci. Tak właśnie wyglądają grafiki Jana Kaczkowskiego.     Wrocław […]

W antykwariacie można znaleźć niemal wszystko. Stare książki, rękopisy, porcelanę, grafiki, pocztówki sprzed stu lat, fotografie ludzi, których nikt już nie pamięta. Czasem trafiają się także przedmioty tak dziwne, że trudno powiedzieć, czym właściwie są. Właśnie taki obiekt pojawił się kiedyś w Antykwariacie Szarlatan. To maska. Nie wiemy dokładnie, skąd pochodzi. Nie wiemy też, kiedy […]

Antykwariusze mają swoją małą słabość.Słabość do bibliotek. Nie do każdej biblioteki oczywiście.Ale do takich, które mają charakter. Bo biblioteka, podobnie jak człowiek, może mieć osobowość.       Biblioteki tematyczne – skarb dla antykwariusza Najbardziej interesujące są biblioteki sprofilowane. Takie, które ktoś budował przez lata z myślą o jednym temacie. Czasem jest to historia miasta. […]

W antykwariacie często pojawiają się przedmioty, które na pierwszy rzut oka wydają się bardzo zwyczajne. Jednym z nich są porcelanowe filiżanki – lekkie, delikatne, czasem niemal przezroczyste. Wystarczy jednak przyjrzeć się im bliżej, aby zobaczyć, że kryją w sobie znacznie więcej niż tylko funkcję użytkową.   Stare filiżanki porcelanowe były projektowane z niezwykłą dbałością o […]

Czasem w antykwariacie trafiają się przedmioty, które są czymś więcej niż pamiątką. Są oknem do dawnego miasta. Tak jest z przedwojenną broszurą reklamową hotelu Monopol we Wrocławiu, którą pokazuję w najnowszym filmie.     To niewielka publikacja, ale pełna fotografii i starannie przygotowanych opisów. W czasach, kiedy nie istniały strony internetowe ani portale rezerwacyjne, właśnie […]

Podobno pierwsze bociany już są w Polsce. W radiu mówią o wiośnie, w internecie krążą zdjęcia z łąk. U nas też się pojawiły. Tyle że nie na kominie.           W antykwariacie od kilku dni stoją bociany. Jeden drewniany, trochę poważny. Jeden blaszany – zabawka z epoki, w której dzieci bawiły się […]

W antykwariacie przedmioty nie stoją przypadkiem. Każdy z nich jest czyimś wyborem sprzed lat. Czyimś zachwytem. Czyjąś potrzebą piękna. Jednym z takich przedmiotów jest secesyjna figura muzy – delikatna, zadumana, oparta o lirę. Rzeźba wykonana z materiału przypominającego marmur, z charakterystyczną patyną czasu. Klasyczna forma, antyczne odniesienie, spokój gestu. W najnowszym filmie pokazuję tę figurę […]

Praca antykwariusza nie kończy się na półkach sklepu. Bardzo często zaczyna się poza nimi — w mieszkaniach, domach, na klatkach schodowych wrocławskich kamienic i bloków. To tam trafiają przedmioty, które przez lata były czyimś codziennym otoczeniem. W Antykwariacie Szarlatan we Wrocławiu regularnie jeździmy na wizyty domowe związane z wyceną i skupem książek, antyków, biżuterii czy […]

Stara biżuteria rzadko bywa tylko dodatkiem. W Antykwariacie Szarlatan patrzymy na nią inaczej: jak na przedmiot bliski ciała, czasu i relacji, który niesie w sobie znacznie więcej niż połysk metalu czy wartość kruszcu. W shortcie, do którego wprowadza ten tekst, opowiadamy właśnie o tym – dlaczego dawna biżuteria tak dobrze mówi o ludziach i ich […]

Kolekcjonowanie przypinek z okresu PRL to pasja, która łączy w sobie historię, design i sentyment do minionej epoki. Te niewielkie metalowe znaki były niegdyś wszechobecne – rozdawane podczas wydarzeń politycznych, sportowych i kulturalnych, noszone z dumą przez pracowników zakładów pracy, członków organizacji młodzieżowych czy uczestników pochodów. Dziś przypinki PRL stanowią unikalne świadectwo codzienności Polski Ludowej […]

Miasta mają pamięć. Czasem zapisaną w murach i ulicach, a czasem – znacznie ciszej – na kartach książek. W Antykwariacie Szarlatan we Wrocławiu od lat gromadzimy regionalia: książki o Wrocławu i Dolny Śląsku, wydawnictwa sprzed 1945 roku o dawnym Breslau, publikacje powojenne oraz współczesne opracowania, które próbują nazwać i zrozumieć skomplikowaną historię tego miejsca.   […]